Znaczenie badania
PSA (Prostate Specific Antigen) jest enzymem produkowanym przez komórki gruczołu krokowego. Jego stężenie we krwi wzrasta z wiekiem, co jest zjawiskiem normalnym. Oznaczenie PSA jest stosowane w diagnostyce raka gruczołu krokowego, ale jego podwyższone stężenie nie zawsze oznacza obecność nowotworu – może być wynikiem innych chorób, takich jak łagodny przerost prostaty, zapalenie prostaty czy infekcje dróg moczowych.
W ramach programu Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej PSA należy oznaczyć u mężczyzn po 50. roku życia.
Interpretacja wyników
Wartości referencyjne:
Interpretacja wyniku – diagnostyka różnicowa:
↑ rak prostaty (CaP), łagodny przerost prostaty (BPH), biopsja prostaty, USG przezodbytnicze prostaty, badanie per rectum, resekcja przezcewkowa prostaty, radykalna prostatektomia, zapalenie prostaty, ostre zatrzymanie moczu, zapalenie dróg moczowych, aktywność seksualna, znaczna aktywność fizyczna (m.in. jazda na rowerze).
Prawidłowo stężenie PSA nie powinno przekraczać 4 ng/ml (2,5 u mężczyzn przed 50 r.ż.).
U pacjentów z prawidłowym wynikiem badania per rectum i wynikiem PSA 4-10 ng/ml dodatkowo należy ocenić stosunek wolnego PSA do całkowitego PSA (f/tPSA).
Poniżej przedstawiono proponowany przez Europejskie Towarzystwo Urologiczne algorytm wczesnego wykrywania raka stercza w oparciu o badanie PSA (za Stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej i Polskiego Towarzystwa Urologicznego z 2024 roku).
Pobierz plik PDF:
Bibliografia
- Krajowy Rejestr Nowotworów. Raport 2022.
- Wysocki P., Chłosta P., Antoniewicz A. et al. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w raku gruczołu krokowego. Onkologia W Praktyce Klinicznej. 2024;10(1):1-72.
- Royal Australian College of General Practitioners. Guidelines for preventive activities in general practice 10th edition. 2024
- Van Poppel H. et al. Prostate-specific Antigen Testing for Prostate Cancer. European Urology. 2021;80(6):703-711. doi:10.1016/j.eururo.2021.07.024.
