Kreatynina i eGFR (szacowany wskaźnik filtracji kłębuszkowej) są podstawowymi parametrami oceny czynności nerek.
Kreatynina to produkt przemian metabolicznych białka, wydalany z organizmu głównie przez nerki. Jej stężenie w surowicy krwi jest markerem czynności nerek, uzależnionym także od masy mięśniowej, wieku, płci oraz stanu zdrowia pacjenta.
eGFR ocenia przesączanie kłębuszkowe, czyli filtrację krwi przez nerki. Wskaźnik ten oblicza się na podstawie stężenia kreatyniny oraz danych demograficznych pacjenta. Obniżony eGFR może wskazywać na obecność przewlekłej choroby nerek (PChN).
Interpretacja badania
| Wartości referencyjne (kreatynina):53–115 μmol/l (0,6–1,3 mg/dl)[μmol/l]/88 = [mg/dl] Interpretacja wyniku:mała masa mięśniowaspadek przesączania kłębuszkowego; stężenie zależy od masy mięśniowej, wynik może być zawyżony przy hemolizie wewnątrznaczyniowej oraz podwyższonym stężeniu hemoglobiny płodowej, a zaniżony przy hiperbilirubinemii. |
| Wartości referencyjne (eGFR):>90 ml/min/1,73 m2 Wskaźnik może być obliczany według różnych wzorów, w tym CKD-EPI, MDRD czy Cockcroft-Gaulta. Interpretacja wyniku:eGFR <60 ml/min/1,73 m² utrzymujące się przez ≥3 miesiące – rozpoznanie PChN |
Kreatynina i eGFR w diagnostyce nefrologicznej
- Według KDIGO 2024 PChN jest definiowana jako utrzymująca się co najmniej 3 miesiące nieprawidłowość budowy lub czynności nerek, mająca wpływ na zdrowie.
- Obniżenie eGFR <60 ml/min/1,73 m² przez co najmniej 3 miesiące jest jednym z kryteriów pozwalających na rozpoznanie PChN.
- Poza obniżeniem eGFR tymi kryteriami są jeszcze wyznaczniki uszkodzenia nerek, takie jak: przewlekła albuminuria, zmiany w badaniach obrazowych, zmiany histopatologiczne.
- Rozpoznanie PChN jest możliwe na podstawie eGFR, nawet bez obecności albuminurii czy zmian w obrazach lub biopsjach nerek.
- U każdego pacjenta z PChN należy regularnie prowadzić kontrolę ciśnienia tętniczego, gospodarki węglowodanowej i profilu lipidowego.
Inne schorzenia powiązane z nieprawidłowym wynikiem
Podwyższona kreatynina i obniżony eGFR mogą także występować w przebiegu innych chorób, takich jak ostre uszkodzenie nerek (AKI), odwodnienie, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze oraz choroby autoimmunologiczne.
| Nieprawidłowy wynik należy każdorazowo analizować z uwzględnieniem obecnego stanu pacjenta, zgłaszanych dolegliwości, chorób współistniejących oraz innych wyników badań. |
Przydatne linki i strony zewnętrzne:
Materiały edukacyjne Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej
Materiały dostępne na:
Strony internetowe dotyczące oceny ryzyka niewydolności nerek
- www.kidneyfailurerisk.com – ocena ryzyka niewydolności nerek
- www.ckdpc.org/risk-models.html – zbiór narzędzi/kalkulatorów do oceny ryzyka w zależności od stanu klinicznego
Pobierz plik PDF:
Bibliografia
- KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.V.27.1.90.
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.2.
- https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.V.27.1.108.
